Ένας μικρός οδηγός για καταλάβετε αν η συμπεριφορά του συντρόφου σας θα πρέπει να σας ανησυχήσει.
Η σχέση με έναν ναρκισσιστή σας αδειάζει συναισθηματικά και επηρεάζει την πνευματική σας υγεία. Νιώθετε ενοχές για πράγματα που δεν είναι δική σας ευθύνη. Ανακαλύπτετε ότι εκείνο που σας είπε ο σύντροφος σας την προηγούμενη εβδομάδα είναι κάτι που σήμερα αρνείται. Πρέπει να γνωρίζετε ότι οι ακόλουθες δέκα συμπεριφορές δεν εμφανίζονται αμέσως αλλά σταδιακά. Η αρχή μιας σχέσης με νάρκισσο συνήθως προχωράει γοργά κι εκείνος ισχυρίζεται πως είστε ότι καλύτερο του έχει συμβεί. Δυστυχώς όμως τα πράγματα σύντομα αλλάζουν.
1. Απομονώνεστε από φίλους και συγγενείς. - Γιατί να επισκεφθείς την θεία σου; Την επισκέφθηκες τον προηγούμενο μήνα. - Μα είναι ακόμα στο νοσοκομείο - Ναι αλλά την επισκέφθηκες τον προηγούμενο μήνα. Ο χρόνος που περνάτε μακρυά από τον νάρκισσο είναι χρόνος που σας απομακρύνει. Η προβολή είναι ένα από τα χαρακτηριστικά του. Αν σας απατά, κάτι που στην περίπτωση τους συμβαίνει πιο συχνά, θα κατηγορήσει εσάς ότι τον απατάτε. Οι κατηγορίες αυτές κορυφώνονται όταν λείπετε εκτός πόλης ή συμμετέχετε σε δραστηριότητες χωρίς εκείνον. Ο χρόνος μακρυά μεταφράζεται σε λιγότερη σημασία για τον ίδιο.
2. Προσπαθούν να σας στρέψουν εναντίον των άλλων. Ο ναρκισσιστής θα χρησιμοποιήσει φράσεις όπως "Όλοι ξέρουν ότι δεν είσαι αρκετά καλός/καλή για εμένα", "Η Χριστίνα μου είπε να σε χωρίσω, ξέρει τι είσαι", "Ο Γιάννης είπε ότι θα τον έκανε ευτυχισμένο να είναι μαζί μου." Να έχετε κατά νου ότι "όλοι", "η Χριστίνα" και "ο Γιάννης" μάλλον δεν έχουν πει κάτι τέτοιο. Είναι απλά ένας τρόπος για τον ναρκισσιστή να αποκτήσει έλεγχο, να σας μειώσει και να σας απομονώσει από τους άλλους. Όταν μιλήσετε με την "Χριστίνα" και τον "Γιάννη" θα σας πούνε ότι δεν είπαν ποτέ κάτι τέτοιο κι όταν το μεταφέρετε αυτό στον ναρκισιστή θα σας πει: "Μα φυσικά και θα έλεγε ότι δεν το είπε ποτέ. Πόσο χαζό το να ρωτήσεις."
3. Οι κανόνες δεσμεύουν εσάς, όχι εκείνον. Σας απάτησε και περιμένει να το συγχωρήσετε. Αν δεν είχατε αφιερώσει τόσο χρόνο στα παιδιά, θα είχαν καλυφθεί οι ανάγκες του και δεν θα είχε αναγκαστεί να σας απατήσει. Ωστόσο σε μια υγιή σχέση οι άνθρωποι μιλάνε για τις ανάγκες που δεν καλύπτονται αντί να απατούν τον σύντροφο τους. Επίσης στην περίπτωση του νακρισσιστή οι ανάγκες αυτές δεν θα καλυφθούν ποτέ, είναι ένα πηγάδι χωρίς πάτο. Και φυσικά αν αναλογιστείτε έστω να κοιτάξετε κάποιον άλλον θα αμφισβητήσει την πίστη σας και πιθανά να σας μιλήσει άσχημα. (βλ. προβολή)
4. Ποτέ δεν θα είστε επαρκής. Θα πούνε ότι σας απάτησαν γιατί πάψατε να είστε διασκεδαστικοί. "Εσύ φταις" είναι η συχνή άμεση ή έμμεση απάντηση του ναρκισσιστή. Όταν περάσει ο "μήνας του μέλιτος" στην σχέση, όπως εξάλλου συμβαίνει σε όλες τις σχέσεις, ο ναρκισσιστής θα αρχίσει να αναζητά τρόπους να βελτιωθείτε. Επίσης συχνά έχει την τάση να σχολιάζει την εμφάνιση σας, ακόμα και με άμεσο τρόπο: "Έχεις ντυθεί χάλια" ή έμμεσα "Τι είναι αυτό το σπυράκι στο πρόσπωπο σου;"
5. Κάνει "αντίποινα" επειδή τον αμφισβητήσατε Αν παραβείτε τους κανόνες του ναρκισσιστή ετοιμαστείτε για αντίποινα. Θα σας κάνει να το αισθανθείτε αν πληγώσετε τον ναρκισσισμό του. Όπως και στις σχέσεις κακοποίησης, οι εκρήξεις ακολουθούνται από μια φάση συμφιλίωσης. Ωστόσο πρέπει να γνωρίζετε ότι όταν συμφιλιωθείτε με τον ναρκισσιστή η επόμενη έκρηξη θα είναι ακόμα μεγαλύτερη και κάθε φορά η συναισθηματική κακοποίηση θα κορυφώνεται ενώ μπορεί να εξελιχθει σε προφορική και ακόμα και σωματική.
6. Είναι ανταγωνιστικός, μέχρι τέλους. Όταν μάθει ότι τραγουδάτε καλά θα ξεκινήσει να τραγουδάει σε συγκρότημα. Μόλις πείτε ότι δεν νιώθετε καλά θα νιώσει πιο άρρωστος από εσάς. Θα αναφέρει ότι είναι καλύτερος από εσάς σε κάτι μπροστά σε άλλους. Θα γνωρίζει περισσότερα για την ψυχανάλυση ακόμα και από τον ψυχαναλυτή σας. Το να υπάρχει κάποιος καλύτερος από τον ίδιο δεν είναι κάτι αποδεκτό. Ο ναρκισσιστής δαπανά υπερβολικό χρόνο ασχολούμενος με την εμφάνιση του και κοιτάζεται συχνά στον καθρέπτη. Σφίγγει τους μύες τους χωρίς λόγο, όποτε περνά από καθρέπτη πρέπει να σταματήσει και να κοιταχτεί. Θέλει να είναι βέβαιος ότι είναι ο πιο ελκυστικός.
7. Πιστεύει ότι οι άλλοι θέλουν να του την φέρουν. Οι ανόητοι συνάδελφοι του δεν ξέρουν να αναγνωρίζουν το μεγαλείο του. Και η αδελφή του που ξέχασε τα γενέθλια του; Φυσικά το ότι ήταν στο νοσοκομείο και γεννούσε δεν παίζει κανένα ρόλο. "Είναι προφανές" θα πει "είναι απαράδεκτη". Ποτέ δεν φταίει ο ναρκισσιστής. Οι ναρκισσιστές παρουσιάζουν εγω-συντονική συμπεριφορά, πιστεύουν ότι όλοι οι άλλοι είναι προβληματικοί εκτός από τους ίδιους.
8. Περιγράφει τους πρώην με υποτιμητικά και καθόλου κολακευτικά λόγια. Όταν κάποιος συστηματικά αναφέρεται στις προηγούμενες σχέσεις του ως "ο μαλάκας" ή "η σκύλα" ή λέει ότι όλοι οι πρώην του τον αδίκησαν πιστεύω αντιλαμβάνεστε το κοινό σημείο: τον ναρκισσιστή. Σχεδόν πάντα χρησιμοποιεί υποτιμητικούς όρους και είναι καλό να προσέξετε αν σε ιστορίες για τις προηγούμενες σχέσεις του λέει ότι οι άλλοι έφταιγαν για όλα.
9. Χρησιμοποιεί την σιωπή ως μέσο τιμωρίας. Σε μια υγιή σχέση οι άνθρωποι κάποιες φορές χρειάζονται χρόνο για τον εαυτό τους για περισυλλογή ή για να ηρεμήσουν. Σύντομα είναι ξανά σε θέση να επικοινωνήσουν με τον σύντροφο τους και να συζητήσουν τα πράγματα. Χρησιμοποιώντας την σιωπή ως μέσο τιμωρίας ο ναρκισσιστής απλά αρνείται να επικοινωνήσει μαζί σας. Είναι ένας τρόπος να ανακτήσει ισχύ και έλεγχο και να σας κάνει να χάσετε την ισορροπία σας. Κάποιες φορές αυτό το εφαρμόζει όταν θεωρεί ότι τον περιφρονήσατε ή τον προσβάλλατε με κάποιον τρόπο. Ωστόσο δεν θα σας πει γιατί το κάνει και δεν θα έχετε ιδέα τι το προκάλεσε. 10. Η έκφραση των δικών σας αναγκών αντιμετωπίζεται με σιωπή ή το πολύ με διεκπεραιωτικό τρόπο. - Μπορείς να βοηθήσεις τα παιδιά με τη εργασία τους; Είχα μια φρικτή μέρα στην δουλειά - (σιωπή) - Με άκουσες; Χρειάζομαι την βοήθεια σου - Ναι, εντάξει θα το κάνω... και συνεχίζει να κάθεται στον καναπέ. Είτε αγνοεί την έκκληση σας για βοήθεια ή σας λέει ότι θα βοηθήσει μεν αλλά ποτέ δεν το κάνει. Δώστε βάση στην διαφορά ανάμεσα στα λεγόμενα και τις πράξεις του ναρκισσιστή. Συνήθως υπάρχει τεράστια διαφορά ανάμεσα στα δύο. Αν συνειδητοποιήσετε ότι είστε σε σχέση με έναν ναρκισσιστή αναζητήστε την βοήθεια ενός θεραπευτή. Οι ναρκισσιστές έχουν μεγάλες διακυμάνσεις οπότε αν θεωρείτε ότι η ασφάλεια η δική σας και των παιδιών σας διακυβεύεται ζητήστε βοήθεια από ειδικές οργανώσεις. _______
_ Πηγή: Psychology Today. Μετάφραση- επιμέλεια: The Lifo Team Πηγή:www.lifo.gr
Στην άνω Αίγυπτο, στο σημερινό χωριό Μπενεζά στα 1895 έως στα 1934 έγιναν ανασκαφές από Αιγύπτιους, Άγγλους και Ιταλούς και σε μια αναποδογυρισμένη λάρνακα βρέθηκαν 400.000 αποσπάσματα παπύρων που ήταν μισομαυρισμένα, πιθανό από την πυρπόληση της βιβλιοθήκης της Αλεξανδρείας. Τα αποσπάσματα αυτά, όσα αναγνώστηκαν ήταν γραμμένα στα ελληνικά, στα λατινικά, στα αραβικά και στα κοπτικά. Όσα ήταν στα ελληνικά αναφέρονταν στη Σαπφώ, στον Αρχίλοχο, στο Σοφοκλή, στον Ευριπίδη, στον Αισχύλο και στο Υπερείδη. Επειδή τότε κυριαρχούσε η ελληνική γλώσσα, οι περισσότεροι πάπυροι έχουν γραφή ελληνική.
Β) Ο πάπυρος που αναφέρεται στους Έλληνες
Ο Πάπυρος που, αν και έχει γραφή λατινική, μιλάει για τους Έλληνες. Συγκεκριμένα ο Ρωμαίος συγκλητικός που έζησε στην Ελλάδα επί ρωμαιοκρατίας, έστειλε μία επιστολή στον ανθύπατο Ατίλιο Νάβιο, που εστάλη στην Αχαΐα ως διοικητής στην οποία αναλύει τους χαρακτήρες των Ελλήνων για να τον διευκολύνει να διοικήσει τους Έλληνες. Η επιστολή αυτή επειδή δεν έχει χρονολογία γραφής, εικάζεται, ότι πρέπει να γράφτηκε στα προχριστιανικά χρόνια.
Γ) Το περιεχόμενο της επιστολής.
Κατ’ αρχήν οι δύο άντρες πρέπει να ήταν φίλοι. Ο Μενένιος Άπιος πρέπει να ήταν ο οξυδερκής και είχε καταλήξει στο συμπέρασμα, ότι για να διοικήσεις ένα λαό, πρέπει να γνωρίζεις τη ψυχολογία του, τις παρορμήσεις του, την ευπιστία του και γενικά το χαρακτήρα του. Γράφει λοιπόν Μενένιος Άπιος στον Ατίλιο Νάβιο συνοπτικά:
· Είναι περίεργο, ότι μια πόλη, η Ρώμη πως έφθασε να κυβερνά από τον Περσικό κόλπο έως τη Μαυριτανία, από τους Αιθίοπες ως την Καληδονία δηλαδή από τη Βρετανίας ως το Ιράκ, ως την Περσία, από την Αφρική έως και την Ευρώπη.
· Όμως σ’ αυτούς τους λαούς έχουμε υποχρέωση να τους παρέχουμε ασφάλεια και ευημερία. Ο πρώτος, που το εφάρμοσε αυτή, ήταν ο Αλέξανδρος. Ευτυχώς που πέθανε νέος, γιατί δε θα μπορούσαμε να κυριαρχήσουμε εμείς.
· Πρέπει να κατασκευάζουμε υδραγωγεία, δρόμους, γέφυρες και τεχνικά έργα που κάνουν τη ζωή των ανθρώπων πιο άνετη. Πρέπει ακόμα να προάγουμε τη μόρφωση, τη σοφία, την ποίηση και την τέχνη στις δυτικές επαρχίες, γιατί αλλού το έπραξαν και το πράττουν και τώρα ακόμα οι Έλληνες.
· Μάθε φίλτατέ μου Ατίλιε για να είμαστε κοσμοκράτορες πρέπει να είμαστε και ιππότες στη συμπεριφορά μας.
· Οι Έλληνες είναι πιο εγωιστές από μας και από όλα τα έθνη. Κατά το ρητό του Πρωταγόρα για τους Έλληνες «Πάντων χρημάτων μέτρον» και εννοούσε το Έλληνα. Ο Έλληνας είναι άτομο αδέσμευτο, αυθαίρετο,ατίθασο και ελεύθερο. Υψώνει το εγώ του. Αυτοί πρώτοι οι Έλληνες σκέφθηκαν πηγαία.
· Χάρη σ’ αυτούς τους Έλληνες σκεφτόμαστε κι εμείς. Βλέπουμε με τα μάτια τα δικά τους. Η σκέψη των Ελλήνων δεν μπαταγεύει, είναι πάντα επίκαιρη και δροσερή.
· Το μυαλό των Ελλήνων είναι η πηγή του καλού και του κακού. Το μυαλό τους δημιούργησε ιδανικά πολιτικά συστήματα, αλλά το εγώ τους καταστρέφει ακόμα και έργα και πολιτείες. Ο Έλληνας με τον εγωισμό του καταπατεί και έργα τέχνης και ιδανικά έργα. Τότε που ήταν οι Έλληνες στην καταστροφική τους τάση, τους κυριαρχήσαμε. Εμείς τους κατηγορούμε αλλά άδικα, αυτοί ήταν οι πρωτοπόροι του πολιτισμού.
· Ο Έλληνας περιφρονεί το νόμο. Δεν παραδέχεται άλλη κρίση μόνο τη δικιά του. Δεν πιστεύει στο νόμο, παρά μόνο αν τον συμφέρει ατομικά. Αλλάζουν νόμους κάθε τόσο κι αν δεν μπορούν, τους αντιμετωπίζουν εχθρικά, μεταχειρίζοντας τη βία ή το δόλο. Επινοούν σοφιστικούς λόγους και οι νόμοι τους γίνονται ράκη.
· Ο Έλληνας έχει αδύναμη μνήμη στα δεινά των πολιτικών. Είναι ευκολόπιστος. Δεν είναι σταθερός. Είναι ανυπόμονος. Μόλις δυσκολέψουν λίγο τα πράγματα, κάνει μεταρρυθμίσεις στους νόμους.
· Για να σαγηνεύσεις την εκκλησία του Δήμου μιας ελληνικής πόλης, δώσε υποσχέσεις και θα τους έχεις με το μέρος σου. Μ’ αυτές χορταίνουν οι Έλληνες. Ανάμεσα σε λίγους Έλληνες θα βρεις εύκολα ένα Αλκιβιάδη (εννοείται επιπόλαιο και αλλοπρόσαλλο) που επάνω από την πατρίδα του ο Έλληνας βάζει το εγώ του, το ατομικό του συμφέρον.
· Οι Έλληνες λίγα πράγματα σέβονται. Δίκαιος είναι ένας νόμος, αν τους εξυπηρετεί. Την ολότητα, το συμφέρον της ολότητας δεν το λογαριάζει. Αλλά κι εμείς οι Ρωμαίοι φοβάμαι, ότι θα καταντήσουμε ατομιστές. Όμως οι Έλληνες στο κατήφορο είναι πρωταγωνιστές δηλαδή προς το κακό σπεύδουν γρηγορότερα, ενώ προς το καλό οδοιπορεί αργά.
· Καλέ μου Νάβιε, ο Έλληνας για το συμπολίτη του αδιαφορεί, αλλά αν το πράξει, το κάνει για να δείξει την υπεροχή του. Όμως για τους ξένους ενδιαφέρεται για να δείξει τον ανώτερο πολιτισμό του.
· Ποτέ ο Έλληνας δεν παραδέχεται την αξία του ομότεχνου του, αν δε του δοθεί η ευκαιρία, τον απαξιώνει. Δεν χαίρεται για τον έπαινο των άλλων, όμως επιχαίρει για τον ψόγο του άλλου ή των άλλων.
· Ο Έλληνας είναι εγωκεντρικός. Όταν ένα συμπολίτης του δεν αναγνωρίζεται, αδιαφορεί με το σκεπτικό, ότι αφού δεν αναγνωρίζομαι εγώ, ας μείνει κι αυτός στην αφάνεια. Ακόμα και τους νεκρούς τους αφήνουν ατίμητους οι Έλληνες.
· Το μίσος για τους Έλληνες είναι ηδονισμός. Η συναδέλφωση στους Έλληνες γίνεται, όταν συμπίπτουν τα συμφέροντά τους.
· Τώρα κι εμείς οι Ρωμαίοι βαδίζουμε προς το δρόμο των Ελλήνων. Και οι δικοί μας εγωισμοί γίνονται ωμότεροι και βιαιότεροι και θα σκεπάσουν στο μέλλον τη Ρώμη. Ο Έλληνας εφεύρε τρόπους να εκδηλώνει το φθόνο του, να γκρεμίζει τον καλύτερό του. Από τη δολοφονία προτιμά τη συκοφαντία, είναι κι αυτός ένας φόνος διακριτικός. Του αρέσει η ατίμωση. Οι Έλληνες είναι φιλότεχνοι, αλλά και δημιουργοί του καλού και του κακού λόγου. Μιλάνε υποθετικά για κείνο που θέλουν να διώξουν και τον σκοτώνουν χωρίς να το δολοφονούν. Η συκοφαντία είναι το αγχέμαχο όπλο τους.
· Ο Έλληνας πιστεύει μόνο στη δική του γνώμη, ο δε ηγέτης δε θέλει να ακούσει και τη γνώμη των άλλων που το έργο θα γίνει τελειότερο, διότι το έργο για να τελειωθεί, πρέπει να το δουλέψουν κι άλλοι, ενώ ο Έλληνας θέλει μόνο το δικό του όνομα να ταυτιστεί με το έργο. Σε πρώτη θέση μπαίνει το εγώ και σε δεύτερο το έργο.
· Οι Έλληνες πάσχουν από εγωπάθεια γι’ αυτό κι εμείς οι Ρωμαίοι που ήμασταν κατώτεροί τους, καταφέραμε και πήραμε την εξουσία από τα χέριά τους, ενώ αυτοί ήταν κοσμοκράτορες.
· Κάθε έργο πρέπει να είναι συλλογικό και σε διαδοχικές γενιές να τελειώνει για να έχει μακρόχρονη πνοή. Τα έργα πρέπει να είναι υπερπροσωπικά. Η πολιτική σκέψη στην Ελλάδα λείπει. Ο ένας πολιτικός φθείρει τον άλλο μέχρι εξοντώσεως με συνεχή σύγκρουση. Οι Έλληνες έχουν σκέψη δυνατή και αγωνιστική διάθεση. Όμως έχουν άρρωστο χαρακτήρα. Δεν ενώνονται για να γίνει ένα έργο, αυτοκαταστρέφονται.
· Γι’ αυτό οι Έλληνες υπέφεραν δεινά και θα υποφέρουν στο μέλλον τα οποία οφείλονται στη φιλοπρωτία που είναι η νόμιμη θυγατέρα του εγωισμού τους.
· Μήπως υπερβάλλω γι’ αυτά που λέω για το θαυμαστό γένος των Ελλήνων; Αλλά και αυτούς που διάβασα τον Αριστοφάνη, το Δημοσθένη, τον Ευριπίδη, το Θεόφραστο, τον Επίκουρο, το Ζήνωνα και το Χρύσιππο βεβαιώνουν περίπου τα ίδια, άρα δεν είμαι άδικος. Την ύβριν οι Έλληνες την ξέχασαν. Όταν οι Έλληνες επιδιώκουν ισότητα δεν είναι, διότι θέλουν δικαιοσύνη, αλλά ο άλλος να μην υπερέχει απ’ αυτούς. Μια και εγώ δεν αξίζω να ανεβώ υψηλοτέρα, τότε να μην ανέβεις κι εσύ. Ο Έλληνας γεννιέται με την τάση της υπεροχής.
· Οι Έλληνες είναι αφεντάδες της γνώσης και καυχώνται πολύ. Επαινούν τη δικιά τους αρετή, το δικό τους προτέρημα και υποτιμούν τα κατορθώματα των άλλων ή τις αρετές των συμπολιτών τους. Οι Έλληνες έχουν πάθη. Οι περισσότεροι δε διδάσκονται από τα λάθη των κυβερνητών και των πολιτικών ηγεμόνων της ιστορίας τους και κάνουν τα ίδια λάθη και θα συνεχίσουν να κάνουν.
· Ο τόπος των Ελλήνων είναι μακάριος, όμως οι Έλληνες δεν αφήνουν τον ηγέτη να κυβερνήσει, αλλά θέλουν οι γύρω του εκ του αφανούς να κυβερνούν αυτοί. Οι Έλληνες μπορεί να είναι εγωπαθείς, αλλά έχουν και καλές πλευρές. Έχουν προοδέψει στο λόγο, στη σοφία, στην ποίηση, στις τέχνες, στις επιστήμες, στο εμπόριο και στον πόλεμο ακόμα κι από όλα αυτά αναβλύζει η δόξα τους.
· Εμένα λέει ο Μενένιος Άπιος οι Έλληνες με γοητεύουν, είναι οι δάσκαλοί μου. Όμως όσο ο χρόνος περνά η δόξα των Ελλήνων μικραίνει κι ακόμα εξ αιτίας των ελαττωμάτων τους θα μικραίνει. Ο εγωισμός κάνει τους Έλληνες καλούς στρατιώτες, γενναίους, ριψοκίνδυνους και τολμηρούς, αλλά δεν εκμεταλλεύονται τη δόξα τους.
· Μη νομίσεις Ατίλιε, ότι όλες αυτές οι κρίσεις που γράφω είναι δικές μου, τις διδάχτηκα από τον Επίκτητο.
· Νέος άκουσα τον Επίκτητο να λέει, ότι οι Έλληνες κάποτε είχαν ένα κόσμο, την Ατλαντίδα που την κάλυψαν τα νερά του ωκεανού, ήταν κόσμος προοδευμένος.
· Τους Έλληνες μην τους κατηγορείς μπροστά τους η συνεχώς, γιατί, αν ξυπνήσει η περηφάνια τους, γίνονται αμείλικτοι διώκτες. Οι Έλληνες έχουν υπεροψία, αλλά και φιλοτιμία πρωτοφανή. Τώρα είναι γκρεμισμένοι ευγενείς. Έχουν σωρεία αντιφάσεων. Άλλες ώρες είναι Έλληνες κι άλλες γραικύλοι, τιποτένιοι, παράδοξοι.
· Μη δώσεις ποτέ στον Έλληνα την εντύπωση, ότι του αφαίρεσες την ελευθερία. Άφησέ τον να φωνάζει, να θορυβεί, να εκφράζει την πολιτική του μανία, έως εκεί που δεν θίγονται τα συμφέροντα της αυτοκρατορίας μας. Να χρησιμοποιείς αυτούς που διαφωνούν εναντίον εκείνων που αντιδρούν. Οι διαταγές προς τους Έλληνες δεν ωφελούν, χρησιμοποίησε το διάλογο. Δίνε την εντύπωση, ότι υποχωρείς. Μην απειλείς τους Έλληνες με τις λεγεώνες.
· Μην κάνεις τον παλληκαρά στους ηγήτορες των πόλεων. Άφησέ τους να κάνουν μόνοι τους ελιγμούς. Ακόμα τρέφονται με την οπτασία των περασμένων μεγαλείων τους. Μην πολύ επεμβαίνεις στα εσωτερικά των πόλεών τους.
Αυτά έγραψε στην επιστολή του ο Μενένιος Άπιος που ήταν προχωρημένης ηλικίας και ύπατος προς τον νεότερο φίλο του, τον ανθύπατο Ατίλιο Νάβιο πιθανότατα δύο δεκαετίες πριν τη γέννησή του Χριστού, όταν πλέον όλος ο Ελληνισμός ήταν υπό την εξουσία της Ρώμης. Το ότι έχουμε και σήμερα στα 2011 μ.Χ. τα ίδια προτερήματα και τα ίδια ελαττώματα που μας κατέβασαν στο τελευταίο σκαλοπάτι της συρρίκνωσής μας σημαίνει, ότι είμαστε ακραιφνείς απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων. Όμως ας καταπολεμήσουμε τα ελαττώματά μας, διότι κινδυνεύουμε να φθάσουμε στον αφανισμό.
Αυτοκαταστραφήκαμε με τους Ρωμαίους από επιπολαιότητα, από αφέλεια μηδενιστήκαμε από τους Τούρκους. Δυστυχώς δεν καταπολεμούμε τα ελαττώματά μας. Το εγώ και ο ατομισμός μας είναι καρκίνωμα που συνεχίζουμε να το εκτρέφουμε συνεχώς…
Κώστας Καντάς
